Picie alkoholu w ciąży i skutki FAS (Płodowego Zespołu Alkoholowego)

Picie alkoholu w ciąży i skutki FAS (Płodowego Zespołu Alkoholowego)

Alkohol jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych używek.  Jego częste i nadmierne picie w okresie planowania ciąży może negatywnie wpływać na płodność, a później mieć negatywny wpływ na rozwój ciąży, a także na rozwój dziecka.

Zdecydowanie warto mocno ograniczyć, a nawet wykluczyć alkohol z diety w okresie planowania potomstwa. Nadmierne spożycie mocnych trunków już w okresie przed ciążą może wpływać na obniżenie wartości materiału genetycznego i gorsze warunki rozwoju poczętego dziecka. Alkohol pity w nadmiarze obniża płodność zarówno męską jak i kobiecą.

Picie alkoholu w czasie planowania ciąży

U mężczyzn picie alkoholu powoduje zaburzenia wzwodu, opóźnienie ejakulacji i osłabienie organizmu. Zmniejsza też zdolność do osiągnięcia i utrzymania erekcji.  Alkohol toksycznie oddziałuje na komórki Leydiga i powoduje zaburzenia czynności podwzgórza, co może skutkować osłabieniem płodności, a nawet zanikiem jąder. Według przeprowadzonych badań nie ma statystycznej różnicy w odchyleniu od norm spermiogramów (wyników badania spermy) pomiędzy mężczyznami pijącymi alkohol codziennie i tymi, którzy nieco rzadziej go spożywają.

U kobiet pijących alkohol następuje rozchwianie osi podwzgórze-przysadka-jajnik, co wpływa na pogorszenie płodności poprzez zaburzenia miesiączkowania, cykle bezowulacyjne, zmiany zanikowe w jajnikach, osłabienie libido, zmniejszenie lubrykacji pochwy podczas stosunku. Dodatkowo nadmierne spożycie alkoholu często wiąże się z niezróżnicowaną dietą grożącą niedoborami składników odżywczych, co również może mieć negatywny wpływ zarówno na poczęcie, jak i utrzymanie ciąży.

Picie alkoholu w ciąży – skutki

Bardzo ważne jest to, że nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu, o której można z całą pewnością powiedzieć, że nie wpływa niekorzystnie na płód! Picie alkoholu przez kobiety ciężarne wpływa na wewnętrzny rozwój płodu zaburzając rozwój somatyczny i funkcjonalny Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN).

Alkohol spożywany w pierwszym trymestrze ciąży może skutkować poważnymi uszkodzeniami mózgu dziecka, uszkodzeniem wątroby, nerek, serca, deformacjami twarzy. Może także spowodować poronienie.

W drugim trymestrze ciąży może doprowadzić do poronienia zagrażającemu zdrowiu i życiu matki, spowodować organiczne uszkodzenie mózgu dziecka, a także uszkadzać rozwijające się komórki mięśni, skóry, zębów, gruczołów oraz kości dziecka.

W trzecim trymestrze powoduje zaburzenia w rozwoju mózgu i płuc, opóźnia przyrost wagi płodu (IUGR),  a także może doprowadzić do wystąpienia porodu przedwczesnego.

FAS – Płodowy Zespół Alkoholowy

Skutkiem spustoszenia, jaki czyni alkohol spożywany przez kobietę ciężarną na każdym etapie ciąży jest Płodowy Zespół Alkoholowy (FAS – Fetal Alcohol Syndrome). Alkohol dociera do płodu wraz z krwią matki przez łożysko. Na jego działanie szczególnie wrażliwy jest mózg rozwijającego się dziecka. Część neuronów obumiera, część migruje do niewłaściwych obszarów lub tworzy nieprawidłowe połączenia.

Dzieci z płodowym zespołem alkoholowym łączy kilka charakterystycznych cech:

  • narażenie na działanie  alkoholu podczas życia płodowego,
  • charakterystyczne rysy twarzy,
  • nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego,
  • poziom inteligencji (przeciętny,  z IQ w granicach normy),
  •  wady wrodzone, obejmujące najczęściej wady serca, uszu, stawów, oczu, rozszczepy wargi i podniebienia,
  • nadmierne lub niskie napięcie mięśniowe.

Intensywność objawów może być różna. Im większy był wpływ alkoholu na  nasilenie zaburzeń rozwojowych, tym większe jest nasilenie objawów fizycznych. Charakterystyczne rysy twarzy mogą być słabo widoczne u noworodków i osób dorosłych, najbardziej nasilone są pomiędzy drugim a dziesiątym rokiem życia.

Należy pamiętać, że nie wszystkie dzieci matek spożywających w ciąży alkohol rodzą się z pełnym zespołem alkoholowym. Dziesięciokrotnie więcej dzieci rodzi się z nie w pełni wyrażonym zespołem alkoholowym, a także wadami wrodzonymi powstałymi na skutek działania alkoholu, czyli między innymi wrodzonymi wadami serca, deformacjami kostno-stawowymi, deformacjami w obrębie kończyn, wadami wrodzonymi nerek, zaburzeniami widzenia, ubytkami słuchu, a także rozszczepami wargi i/lub podniebienia. Używanie alkoholu w ciąży może także powodować zaburzenia neurorozwojowe, takie jak małogłowie, nieprawidłową budowę mózgu, objawy neurologiczne.

Ważne jest, że płodowego zespołu alkoholowego ani innych uszkodzeń alkoholowych nie można wyleczyć. Uszkodzenie mózgu, do którego doszło w życiu płodowym pozostaje przez całe życie na jednym poziomie, nie pogłębia się, ale i nie zanika. Osobom cierpiącym z powodu FAS bardzo trudno odnaleźć się w społeczeństwie, borykają się z wieloma przeszkodami, a profilaktyka jest bardzo prosta- nie pić alkoholu w ciąży.

Zespołowi FAS bardzo łatwo przeciwdziałać- nie należy pić alkoholu w ciąży. Nie ma dozwolonej bezpiecznej dawki, którą może pić kobieta ciężarna, dlatego należy przyjąć, że każda, nawet najmniejsza ilość tej używki w ciąży może być powodem nieprawidłowego rozwoju dziecka. Kiedyś popularnym zaleceniem dla kobiet mających gorsze wyniki morfologii krwi była lamka czerwonego wina. NIE! Nie ma nic gorszego niż picie w ciąży i przyzwalanie na to kobietom ciężarnym, bo później- w przyszłości najbardziej z tego powodu cierpi człowiek, który nie miał wpływu na picie alkoholu przez własną matkę.

avatar

mgr Marlena Roszkowska, położna

Ukończyła studia magisterskie na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Jej zawodowe zainteresowania to przede wszystkim neonatologia, porody domowe, położnictwo naturalne oraz społeczna i zawodowa pozycja położnych w Polsce. Obecnie pracuje w Klinicznym Oddziale Neonatologii w szpitalu im. Orłowskiego w Warszawie. Od 2013r. dyplomowany doradca laktacyjny.