Rezygnacja z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego

Działalność gospodarcza a ciąża i macierzyństwo

Przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. 2014 r. poz. 1502 ze zm.) jako jedne z uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem przewidują urlop macierzyński, dodatkowy urlop macierzyński oraz urlop rodzicielski. Przyszła mama może więcej czasu spędzić ze swoim dzieckiem, jeśli skorzysta z tych uprawnień, w tym złoży odpowiednie wnioski w stosownym terminie.  Istnieje też możliwość rezygnacji z urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego na zasadach określonych w Kodeksie pracy, o czym można dowiedzieć się w tym artykule. Warto zapoznać się z podstawowymi zasadami związanymi zarówno z udzielaniem, jak i rezygnacją z tych urlopów, ponieważ ma to niebagatelne znaczenie dla czasu, jaki może mama lub tata poświęcić swojemu dziecku.

Rezygnacja z urlopu macierzyńskiego

Pracownica, będąca matką, nie jest zobligowana do wykorzystania urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze określonym w art. 180 § 1 Kodeksu pracy. Może ona, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, zrezygnować z pozostałej części tego urlopu, co wynika z § 5 art. 180 Kodeksu pracy.

Wtedy też, przy rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego przez matkę dziecka, niewykorzystana część urlopu jest udzielana pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko. Udzielenie tego urlopu w takim wypadku dla pracownika-ojca wychowującego dziecko możliwe jest wyłącznie na jego pisemny wniosek. Należy pamiętać, że pracownica, będąca matką i chcąca zrezygnować z części urlopu macierzyńskiego, musi zgłosić pracodawcy pisemny wniosek w tej sprawie najpóźniej na 7 dni przez przystąpieniem do pracy. Ponadto, do wniosku dołączyć trzeba zaświadczenie pracodawcy zatrudniającego pracownika-ojca wychowującego dziecko, potwierdzające termin rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego przez pracownika, wskazany w jego wniosku o udzielenie urlopu, który przypada bezpośrednio po terminie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego przez pracownicę. Ważne jest więc zachowanie tej bezpośredniości korzystania z urlopu macierzyńskiego przez pracownika-ojca wychowującego dziecko. O tym co należy wpisać w pisemnym wniosku w sprawie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego stanowi § 6 art. 180 Kodeksu pracy.

Jak widać zatem, dla dokonania prawidłowej rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego przez matkę dziecka, będącej pracownicą i skorzystanie z pozostałej części urlopu macierzyńskiego przez pracownika-ojca wychowującego dziecko konieczne jest spełnienie powyższych wymogów.

Rezygnacja z dodatkowego urlopu macierzyńskiego

Pisemny wniosek o udzielenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego, zgodnie z art. 1791 Kodeksu pracy, może zostać złożony przez pracownicę będącą matką nie później niż 14 dni po porodzie. We wniosku tym może też od razu wskazać, że wniosek dotyczy też udzielenia urlopu rodzicielskiego po wykorzystaniu dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Ważne jest jednak zachowanie bezpośredniości korzystania z tych urlopów, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach Kodeksu pracy. Szczegółowe zasady związane z dodatkowym urlopem macierzyńskim reguluje art. 1821 Kodeksu pracy.

Jeżeli pracownica, będąca matką, wystąpiła o udzielenie dodatkowego urlopu rodzicielskiego składając wniosek, zgodnie z powyżej wymienionym art. 1791 Kodeksu pracy, to może zrezygnować z korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego w całości lub w części i powrócić do pracy. W takim wypadku niezbędne jest złożenie odpowiedniego wniosku pracodawcy stosownie do treści § 2 art. 1791 Kodeksu pracy. Pisemny wniosek w sprawie rezygnacji z dodatkowego urlopu macierzyńskiego powinien zostać złożony pracodawcy w terminie nie krótszym niż 14 dni przed przystąpieniem pracownicy do pracy. Wniosek złożony w tym terminie pracodawca jest obowiązany uwzględnić. Pamiętać jednak należy, że istotne jest to, że zarówno wniosek o udzielenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego, jak i wniosek dotyczący rezygnacji z tego urlopu powinien zostać złożony pracodawcy na piśmie.

Ponadto, warto zwrócić uwagę, że w przypadku rezygnacji przez pracownicę z części lub całości dodatkowego urlopu macierzyńskiego, pracownik-ojciec wychowujący dziecko może złożyć pisemny wniosek o udzielenie mu dodatkowego urlopu macierzyńskiego w całości lub w części. Taki pracownik powinien złożyć w tym przedmiocie pisemny wniosek pracodawcy w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego albo z części takiego urlopu. Również w tej sytuacji pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika-ojca wychowującego dziecko, co wynika z §3 art. 1792 Kodeksu pracy.

Przypomnieć należy, że dodatkowy urlop macierzyński może zostać udzielony pracownikowi  na zasadach określonych w art. 1821 § 3 i § 4 Kodeksu pracy. W przypadku złożenia wniosku o udzielenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego w trybie tych przepisów nie przewidziano jednak możliwości złożenia wniosku o rezygnację z korzystania przez pracownika z całości lub części dodatkowego urlopu macierzyńskiego.

Rezygnacja z urlopu rodzicielskiego

Podobnie jak w przypadku dodatkowego urlopu rodzicielskiego pracownica, która złożyła wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego przy zachowaniu zasad określonych w art. 1791 Kodeksu pracy, może zrezygnować z całości lub z części urlopu rodzicielskiego i powrócić do pracy. To od jej decyzji zależy, czy będzie chciała dalej pozostać ze swoim dzieckiem, zgodnie z wcześniej złożonym wnioskiem. Także w tej sytuacji niezbędne jest złożenie stosownego pisemnego wniosku pracodawcy w celu rezygnacji z urlopu rodzicielskiego. Taki wniosek pracodawca składa pracodawcy w terminie nie krótszym niż 14 dni przed przystąpieniem do pracy, a pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownicy. O wniosku tym mowa w § 2 art. 1793 Kodeksu pracy.

Analogicznie jak w przypadku dodatkowego urlopu macierzyńskiego, pracownik-ojciec wychowujący dziecko może złożyć pisemny wniosek o udzielenie mu urlopu rodzicielskiego w całości lub części składając taki wniosek pracodawcy w terminie określonym w § 3 art. 1793 Kodeksu pracy. Warto o tym pamiętać, jeśli rodzice chcą dzielić wychowanie dziecka między siebie.

Należy zwrócić jeszcze uwagę, że pracownik-ojciec wychowujący dziecko może zrezygnować z korzystania z części dodatkowego urlopu macierzyńskiego albo z części urlopu rodzicielskiego, które zostały mu udzielone zgodnie z art. 1792 § 3 albo z art. 1793 §3 Kodeksu pracy.

Regulacja dotycząca wniosku o udzielenie urlopu rodzicielskiego określona w art. 1791 Kodeksu pracy określa tylko tryb złożenia stosownego wniosku przez pracownicę w terminie nie później niż 14 dni po porodzie. Możliwe jest także złożenie wniosku o udzielenie urlopu rodzicielskiego przez pracownika na zasadach określonych w § 4 i § 5 art. 1821a Kodeksu pracy, co zostało już omówione we wcześniejszym artykule. Należy jednak zwrócić uwagę, że w wypadku udzielenia urlopu rodzicielskiego na podstawie wniosku złożonego w trybie określonym w § 4 i § 5 art. 1821a Kodeksu pracy nie przewidziano możliwości złożenia pisemnego wniosku dotyczącego rezygnacji z korzystania z urlopu rodzicielskiego.


Stan prawny: lipiec 2015

avatar

mecenas Marta Lampart

Radca prawny, doktorantka Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorka publikacji prawniczych oraz bloga ”Nuty prawa w Twoim życiu”. Specjalizuje się w prawie cywilnym i rodzinnym, prawie pracy oraz prawie własności intelektualnej, prowadzi własną kancelarię.