Rola żelaza w diecie kobiety ciężarnej

Rola żelaza w diecie kobiety ciężarnej

Żelazo jest głównym składnikiem hemoglobiny – czerwonego barwnika krwi. Wchłaniane w jelicie cienkim żelazo pełni w organizmie człowieka funkcję przenośnika tlenu, odpowiada za przemianę energii, procesy odpornościowe organizmu, powstawanie i rozwój erytrocytów. Z tego względu obecność żelaza w diecie, ma szczególne znaczenie dla zdrowia organizmu.

Żelazo hemowe i niehemowe

Ze względu na pochodzenie żywnościowe, żelazo dzielimy na hemowe i niehemowe. Żelazo niehemowe występuje głównie w produktach roślinnych –zbożach, warzywach i owocach. Żelazo hemowe pochodzi z produktów zwierzęcych takich jak mięso, wątroba, drób i ryby. Jest to forma żelaza lepiej przyswajalna przez organizm. Ze względu na pochodzenie zwierzęce, niedobory tego pierwiastka częściej obserwowane są u wegetarianek i weganek. Żelazo pochodzące z produktów zwierzęcych przyswajane jest w około 20%, zaś z produktów roślinnych tylko w 5%, a w diecie mieszanej w 10%.

Żelazo w diecie – niedobór

Żelazo jest pierwiastkiem potrzebnym do wielu przemian ustrojowych. Do niedoborów żelaza dochodzi wtedy gdy jego tkankowe zapasy ulegają wyczerpaniu. Ma to miejsce w stanach zwiększonego zapotrzebowania na ten pierwiastek, a stanem takim jest właśnie ciąża. Niedobór żelaza zmniejsza odporność ciężarnej, jest ona bardziej podatna na infekcje. Niedostateczna ilość żelaza w diecie skutkuje przede wszystkim niedokrwistością, w ciąży objawiającą się zwiększonym zmęczeniem, sennością, bólami kurczowymi podudzi, zmniejszoną tolerancją wysiłku oraz uczuciem „kołatania serca”.

Leki neutralizujące kwaśne pH żołądka upośledzają wchłanianie pierwiastka, na co należy zwrócić szczególną uwagę u kobiet cierpiących na zgagę. Do zaburzeń wchłaniania żelaza prowadzą również, często występujące w pierwszym trymestrze ciąży, nudności i wymioty.

Niedostateczne spożycie, które powoduje niedotlenienie mięśnia macicy może osłabić akcję porodową lub powodować poronienia. Obserwuje się zwiększoną umieralność okołoporodową matek i noworodków z niedokrwistością. Większość kobiet wchodzi w okres ciąży z niedoborami żelaza spowodowanymi wcześniejszymi kuracjami odchudzającymi lub obfitymi miesiączkami. Jeśli niedobory nie są leczone, skutkują również w połogu i laktacji. Macica wolniej ulega inwolucji (procesowi powracania do wielkości sprzed ciąży), a krwawienia poporodowe trwają dłużej i mają większe nasilenie.

Suplementacja

Suplementacja preparatami żelaza zalecana jest kobietom niedożywionym oraz w przypadku następujących po sobie w krótkim czasie porodach. Rezerwy żelaza są w przypadku tych kobiet niewystarczające. W ciąży dzienne zapotrzebowanie na żelazo wzrasta z 10 mg do 27 mg. Jednak osiągnięcie zalecanego poziomu za pomocą żywności może sprawiać trudność, nawet przy stosowaniu zbilansowanej diety. Z tego powodu, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca spożywanie suplementów żelaza w ilości 60 mg dziennie przez pierwsze sześć miesięcy ciąży. Dodatkowo, zaleca się dodatkową suplementację cynkiem w ilości 15mg dziennie, ze względu interakcje pomiędzy oboma pierwiastkami.

Zarówno niedobór, jak i nadmiar żelaza w diecie kobiety ciężarnej jest szkodliwy. Nadmierna ilość pierwiastka powoduje zmniejszone wchłanianie innych składników mineralnych, osłabienie odporności i częstsze infekcje.

avatar

Joanna Wajcowicz

z wykształcenia położna i licencjonowany dietetyk. Absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Ukończyła studia podyplomowe z seksuologii klinicznej. Zainteresowana przede wszystkim żywieniem kobiet ciężarnych i karmiących piersią oraz problemem aktywności seksualnej kobiet w okresie okołoporodowym. Prywatnie pasjonatka vlogów i zagadnień e-marketingu.