Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego

Działalność gospodarcza a ciąża i macierzyństwo

W przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. 2014 r. poz. 1502 ze zm.) w ramach uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem przewidziano także możliwość korzystania z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego przez pewną niejako grupę pracowników. Zasady związane z udzielaniem tych urlopów określone zostały przede wszystkim w art. 1824 i art. 183 Kodeksu pracy. W artykule wyjaśniono podstawowe zagadnienia dotyczące urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz wskazano na możliwość skorzystania przez pracownika z urlopu rodzicielskiego.

Komu przysługuje urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego?

Zgodnie z §1 art. 183 Kodeksu pracy pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, ma prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego (wyjątkiem jest tutaj rodzina zastępcza zawodowa, w takim wypadku prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego nie przysługuje). Takie uregulowanie zagadnienia urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego wskazuje, że z tego urlopu skorzystać może zarówno kobieta, jak i mężczyzna, będący pracownikami i spełniający wymagania określone powyżej wymienionym przepisie.

Wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego

W przypadku określonym w § 1 art. 183 Kodeksu pracy pracownik ma prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze od 20 do 37 tygodni w zależności od tego, ile jednocześnie przyjął dzieci. Przykładowo jeśli przyjął jedno dziecko to może wykorzystać ten urlop w wymiarze 20 tygodni, a jeśli jednocześnie przyjął czworga dzieci to wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego wynosi 35 tygodni (szczegółowo wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego został uregulowany w §1 art. 183 Kodeksu pracy). Z urlopu tego można skorzystać nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 roku życia.

Ponadto w przypadku pracownika, który przyjął dziecko w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do 10 roku życia, pracownik ten ma prawo do 9 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, co reguluje § 2 art. 183 Kodeksu pracy. Można więc przyjąć, że minimalny okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego gwarantowany w tym wypadku przez przepisy Kodeksu pracy to 9 tygodni.

Wymiar dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego

Możliwe jest także skorzystanie przez pracownika z dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Podobnie jak w przypadku urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego ten kolejny urlop również jest uzależniony od liczby dzieci i wynosi do 6 tygodni, jeżeli pracownik przyjmie jedno dziecko albo do 8 tygodni, jeśli pracownik przyjmie jednocześnie dwoje lub nawet pięcioro i więcej dzieci (wynika to z treści § 3 pkt 1 i pkt 2 art. 183, gdzie wskazano wymiar tego urlopu odpowiednio dla przypadków przyjęcia dziecka określonych w § 1 pkt 1 oraz dzieci w § 1 pkt 2-5 art. 183 Kodeksu pracy). Ponadto, należy zwrócić uwagę, że w sytuacji, gdy możliwe jest skorzystanie z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze określonym w § 2 art. 183 Kodeksu pracy, to z kolei wymiar dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego także jest krótszy i wynosi do 3 tygodni. Niezależnie od tego ile dzieci jednocześnie pracownik przyjął warto pomyśleć o skorzystaniu z tego dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, aby móc więcej czasu spędzić z dzieckiem.

Ochrona pracownika w czasie korzystania z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego

Zarówno w przypadku pracownika korzystającego z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, jak i w przypadku pracownika, który korzysta z dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego przepisy Kodeksu pracy przewidują ochronę przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę na zasadach określonych w art. 177 Kodeksu pracy. Wynika to z odpowiedniego stosowania tego przepisu do pracowników korzystających z wyżej wymienionych urlopów (odpowiednie stosowanie zapewnione zostało w art. 183 § 1 i § 4 Kodeksu pracy). Więcej na temat ochrony, o której mowa w art. 177 Kodeksu pracy, można przeczytać w poniższym artykule:

Prawo do urlopu rodzicielskiego

Oprócz wspomnianych wcześniej urlopów, czyli urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, pracownik ma także prawo do urlopu rodzicielskiego. Kodeks pracy (§5 art. 183) nakazuje w tym przypadku odpowiednie stosowanie art. 1821a , który właśnie reguluje zagadnienia związane z urlopem rodzicielskim. Oznacza to więc, że również pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza (z wyłączeniem rodziny zastępczej zawodowej), może skorzystać z prawa do urlopu rodzicielskiego w wymiarze do 26 tygodni, jeśli oczywiście wcześniej wykorzystał urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego i dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego (przy założeniu, że złożył stosowny wniosek, o czym mowa poniżej). Szczegółowe zasady związane z urlopem rodzicielskim omówione zostały w innym artykule.

Wniosek o udzielenie dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego

Generalne zasady związane ze złożeniem wniosku o udzielenie dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego przewiduje art. 1824 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem, pracownik, nie później niż 14 dni po przyjęciu dziecka na wychowanie i wystąpieniu do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub po przyjęciu dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza (z wyłączeniem rodziny zastępczej zawodowej), może złożyć pisemny wniosek o udzieleniu mu bezpośrednio po urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze określonym w art. 183 § 3 Kodeksu pracy, a bezpośrednio po takim urlopie wspomnianego powyżej urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze, jaki został wskazany w art. 1821a § 1 Kodeksu pracy (czyli do 26 tygodni). Wniosek, który został złożony przy spełnieniu tych warunków pracodawca jest obowiązany uwzględnić. Ważne jednak, aby pamiętać o zachowaniu bezpośredniości tych urlopów oraz terminu na złożenie stosownego wniosku.


Stan prawny: lipiec 2015

avatar

mecenas Marta Lampart

Radca prawny, doktorantka Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorka publikacji prawniczych oraz bloga ”Nuty prawa w Twoim życiu”. Specjalizuje się w prawie cywilnym i rodzinnym, prawie pracy oraz prawie własności intelektualnej, prowadzi własną kancelarię.