Urlop ojcowski

Tagi

, , ,

Działalność gospodarcza a ciąża i macierzyństwo

Przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. 2014 r. poz. 1502 ze zm.) w dziale dotyczącym uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem przewidują pewne prawa nie tylko dla mam pracownic, ale także dla tatusiów pracowników. To ważne, ponieważ często warto, aby w zajmowaniu się dzieckiem, w tym opieką nad nim i wychowywaniem mógł uczestniczyć obok mamy także tata. Prawo do urlopu ojcowskiego przysługuje właśnie pracownikowi-ojcu, jeżeli spełnione są szczegółowe warunki określone w art. 1823 Kodeksu pracy. To pracownikowi będącemu ojcem przysługuje więc prawo do urlopu ojcowskiego. Z tego wynika też, że w przypadku nieskorzystania z urlopu ojcowskiego przez tatę będącego pracownikiem wychowującym dziecko, pracodawca nie będzie mógł udzielić tego urlopu innej osobie. Istotne jest również to, iż za czas urlopu ojcowskiego przysługuje zasiłek macierzyński na zasadach i warunkach określonych w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity: Dz. U. 2014 r. poz. 159), na co wskazuje art. 184 Kodeksu pracy. Praktyka pracodawców i pracowników pokazuje, że coraz więcej tatusiów będących pracownikami wychowującymi dziecko korzysta z przysługującego im prawa do urlopu ojcowskiego. W artykule omówione zostały podstawowe informacje związane z prawem do urlopu ojcowskiego.

Przesłanki korzystania z urlopu ojcowskiego przez pracownika – ojca wychowującego dziecko

Zgodnie z powołanym wyżej przepisem Kodeksu pracy prawo do urlopu ojcowskiego przysługuje pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko w wymiarze 2 tygodni, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia albo do upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 roku życia. Kodeks pracy różnicuje czasookres, w którym pracownik będący tatą może skorzystać z przysługującego mu prawa do urlopu ojcowskiego w zależności od tych dwóch sytuacji określonych powyżej, a więc czy urlop ojcowski miałby zostać wykorzystany w przypadku własnego dziecka, czy dziecka przysposobionego (zagadnienie przysposobienia dziecka zostało uregulowane w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity: Dz. U. 2015 r. poz. 583). Dla taty istotne jest jednak to, że w każdym z tych przypadków wymiar urlopu ojcowskiego wynosi zawsze 2 tygodnie. Z uwagi na odpowiednie stosowanie art. 1831 § 1 Kodeksu pracy do regulacji kodeksowej związanej z urlopem ojcowskim należy wyjaśnić, że przy udzielaniu urlopu ojcowskiego tydzień urlopu odpowiada 7 dniom kalendarzowym. Dla skorzystania z urlopu ojcowskiego konieczne jest złożenie pisemnego wniosku u pracodawcy o udzielenie tego urlopu, o czym poniżej.

Urlop ojcowski – wniosek o udzielenie

Pracownik będący ojcem może skorzystać z urlopu ojcowskiego, jeśli złoży pracodawcy stosowny wniosek. Pracodawca nie udziela takiego urlopu dobrowolnie, musi otrzymać wniosek pracownika – ojca wychowującego dziecko. Nie powinien też w świetle przepisów Kodeksu pracy wysyłać pracownika tatę na ten urlop, jeśli ten nie chce z niego skorzystać. Zgodnie z wymogami przewidzianymi w Kodeksie pracy urlopu ojcowskiego udziela się na pisemny wniosek pracownika – ojca wychowującego dziecko, który musi zostać złożony w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Wtedy pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika. Należy zwrócić szczególną uwagę na to, że wniosek ten musi zostać złożony na piśmie, przepisy Kodeksu pracy nie przewidują innej możliwości, a brak zachowania wymogu pisemności powoduje, iż pracodawca nie musi takiego wniosku np. wyrażonego podczas rozmowy telefonicznej lub bezpośredniej uwzględnić. To już od woli pracodawcy będzie zależeć wtedy udzielenie pracownikowi będącego tatą urlopu ojcowskiego. Dlatego ważne jest, aby pracownik złożył pisemny wniosek. Ułatwia to także pracodawcy prowadzenie akt osobowych pracownika-ojca wychowującego dziecko, któremu udzielony zostanie urlop ojcowski.

Termin na złożenie wniosku o urlop ojcowski

Istotne jest również zachowanie terminu na złożenie takiego wniosku, czyli nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. To rozwiązanie jest praktyczne, ponieważ pracodawca powinien dbać o zachowanie ciągłości pracy w miejscu pracy w okresie korzystania przez pracownika-ojca wychowującego dziecko z urlopu ojcowskiego, a uprzedzenie pracodawcy o chęci skorzystania z urlopu ojcowskiego nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu może pozwolić pracodawcy na odpowiednie zorganizowanie pracy podczas nieobecności pracownika-taty w miejscu pracy. Ze względu na treść art. 1823 § 2 Kodeksu pracy należy podkreślić, że pisemny wniosek o udzielenie urlopu ojcowskiego powinien być złożony w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu, nie ma jednak żadnych przeszkód co do tego, aby wniosek ten został złożony przez pracownika-ojca wychowującego dziecko wcześniej np. 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu ojcowskiego. Taki wniosek, złożony w okresie wcześniejszym niż dopiero na 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu na pewno zostanie uwzględniony przez pracodawcę, skoro jest on zobligowany do uwzględnienia pisemnego wniosku pracownika-ojca wychowującego dziecko, złożonego w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu, co jak wyjaśnione zostało wcześniej wynika z art. 1823 § 2 Kodeksu pracy.

Ochrona pracownika – taty w okresie korzystania z urlopu ojcowskiego

Tata będący pracownikiem korzysta w czasie urlopu ojcowskiego z ochrony jaka przysługuje pracownicy w ciąży oraz w okresie urlopu macierzyńskiego na podstawie art. 177 Kodeksu pracy. Ten przepis m.in. stosowany jest odpowiednio do urlopu ojcowskiego z uwagi na treść art. 1823 § 3 Kodeksu pracy. Tata korzystający z urlopu ojcowskiego nie musi się więc martwić o to, czy pracodawca rozwiąże umowę o pracę lub zostanie ona wypowiedziana w okresie urlopu ojcowskiego. Należy jednak pamiętać, że od zasady określonej w art. 177 § 1 Kodeksu pracy istnieją wyjątki. Przykładowo jeżeli zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika i reprezentująca pracownika zakładowa organizacja związkowa wyrazi zgodę na rozwiązanie umowy, to wtedy pracownik musi liczyć się z tym, iż może spotkać się z rozwiązaniem umowy o pracę nawet w okresie korzystania z urlopu ojcowskiego. Także ochrona taty pracownika w okresie korzystania z urlopu ojcowskiego nie będzie zapewniona, jeśli rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę za wypowiedzeniem nastąpi w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. Wynika to z odpowiedniego stosowania całości art. 177 Kodeksu pracy do pracownika-ojca wychowującego dziecko korzystającego z urlopu ojcowskiego na zasadach określonych w art. 1823 Kodeksu pracy. Przy podejmowaniu decyzji o chęci skorzystania przez pracownika-tatę z prawa do urlopu ojcowskiego na podstawie art. 1823 Kodeksu pracy tata powinien więc zwrócić uwagę na swoja sytuację związaną ze stosunkiem pracy.

Stan prawny: czerwiec 2015

avatar

mecenas Marta Lampart

Radca prawny, doktorantka Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorka publikacji prawniczych oraz bloga ”Nuty prawa w Twoim życiu”. Specjalizuje się w prawie cywilnym i rodzinnym, prawie pracy oraz prawie własności intelektualnej, prowadzi własną kancelarię.