Wpływ masy ciała na płodność

Wpływ masy ciała na płodność

To, co spożywamy w zwyczajowej diecie, ma ogromny wpływ na nasze zdrowie reprodukcyjne. Podpowiadamy, jakie zmiany wprowadzić w jadłospisie, aby odżywiać się zgodnie z zaleceniami dietetyków. Ważny jest nie tylko dobór właściwych produktów spożywczych, ale również troska o prawidłową masę ciała przed planowaną ciążą.

Zarówno nadmiar jak i niedobór masy ciała nie sprzyja prokreacji. Związek między masą ciała a reprodukcją widoczny jest na każdym etapie płodności kobiety – od problemów z poczęciem, po ciążę i powikłania podczas porodu i połogu. Z tego powodu, bardzo ważne wydaje się zadbanie o normalizację indeksu masy ciała (BMI) poprzez stosowanie zbilansowanej, zróżnicowanej diety.

Nadwaga a płodność

Nadwaga z pewnością przyczynia się do problemów z poczęciem. Co do tego faktu eksperci są jednego zdania. Nadmiar tkanki tłuszczowej i związane z nim zaburzenia hormonalne, niosą konsekwencje w postaci zaburzenia miesiączkowania i rzadkich owulacji. Kobiety z nadwagą i otyłością dłużej starają się o dziecko. Otłuszczenie górnych partii ciała i otyłość centralna korelują z zaburzeniami hormonalnymi, w tym z hiperandrogenemią i hiperinsulinemią. Dodatkowy problem stanowi Zespół Policystycznych Jajników (PCOS) często współistniejący z nadmierną masą ciała. Co gorsze, badania potwierdzają związek PCOS ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nietolerancji glukozy, cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego krwi oraz miażdżycy. Te poważne dla zdrowia schorzenia skutkują tzw. zespołem metabolicznym. Ocenia się, że takie ryzyko występuje u ok. 45% kobiet z policystycznymi jajnikami. Tu leczenie opiera się na lekach zmniejszających insulinooporność, prowadzeniu aktywnego trybu życia oraz redukcji masy ciała. Stosowanie prawidłowego żywienia ustabilizuje cykl miesiączkowy. Zmniejszenie masy ciała już o 5%, prowadzi do zmniejszenia objętości jajnika i obniżenie liczby pęcherzyków w jajniku u kobiet z PCOS.

Zalecenia dietetyczne dla kobiet z nadwagą lub otyłością skupiają się na ustabilizowaniu ilości posiłków i ich składu. Ważne jest, aby przestrzegać regularności spożywania oraz ograniczenia godziny ostatniego posiłku do 2-3 godzin przed snem. Nocne podjadanie jest bardzo niepożądane. Warto uwzględnić ok. 5 posiłków w jadłospisie, w tym 3 główne oraz 2 przekąski. W skład każdego dania powinny wchodzić bogate w witaminy, a jednocześnie ubogie w kalorie świeże i surowe warzywa. Dodatkowo, chude mięso drobiowe lub ryb, ewentualnie produkt nabiałowy. Podstawę stanowić powinny produkty nieprzetworzone, bogate w błonnik np. pełnoziarniste makarony, razowe pieczywo, brązowy ryż lub gruboziarniste kasze. Wszelkie wątpliwości dotyczące diety warto skonsultować z dietetykiem. Specjalista pomoże w wyszukaniu najczęstszych błędów żywieniowych oraz podpowie, w jaki sposób łatwo je usunąć.

Niedobór masy ciała

Zbyt szczupłe kobiety również mogą mieć problem z planowaniem potomstwa. Ich problem może być związany ze zwiększonym wydzielaniem hormonu folikulotropowego (FSH), a przez to ze skróceniem fazy lutealnej, rzadkim miesiączkowaniem lub brakiem owulacji. Zwiększenie masy ciała powinno skutkować poprawą, i na pewno wiąże się z lepszymi rokowaniami dla ciąży. Tu problemem mogą być niedobory witaminowe i mineralne, którym, ze względu na możliwość wystąpienia kilku schorzeń, warto bliżej się przyjrzeć. Jedną z grożących zbyt szczupłym kobietom chorób, jest niedokrwistość z niedoboru żelaza. W leczeniu anemii polecane są czerwone mięsa, jaja kurze oraz zwiększenie udziału owoców i warzyw w diecie. Innym schorzeniem są skurcze kończyć wywołane niedostatkiem magnezu i wapnia. Te znajdują się w przetworach mlecznych, produktach pełnoziarnistych i zielonych warzywach liściastych. W przypadku planowanego poczęcia, magnez potrzebny jest przy replikacji DNA. Na późniejszym etapie zapobiega przedwczesnemu porodowi.

W przypadku pracy dietetyka z kobietą z niedoborem masy ciała, skupić należy się na wprowadzeniu do diety produktów o wysokiej gęstości odżywczej. Polecane są wysokokaloryczne owoce typu banan i awokado. Dodatek miodu lub roślinnych olejów do posiłków również powinien się opłacić. Wyjątkowo polecane jest częste spożywanie tłustych ryb morskich, bogatych w nienasycone kwasy omega. Oczywiście, zwiększenie energetyczności diety nie jest równoznaczne z wprowadzeniem tłustych lub słodzonych (a jednocześnie niezdrowych) produktów spożywczych typu pieczywo cukiernicze, słodycze czy słone przekąski. Dieta pozostaje zdrowa i zbilansowana, jednak wzbogacona o 1-2 dodatkowe posiłki.

Nie sposób nie zgodzić się, że prawidłowa masa ciała sprzyja zdrowiu prokreacyjnemu. Prawidłowe BMI wpływa korzystnie na regulację metabolizmu i profilu hormonalnego, przez co sprzyja prawidłowemu funkcjonowaniu układu rozrodczego. Wprowadzone na stałe dobre nawyki żywieniowe przywrócą regularne cykle owulacyjne, ułatwią zajście w ciążę oraz zapobiegną komplikacją, których wystąpienie możliwe byłoby przy nieprawidłowej masie ciała.

avatar

Joanna Wajcowicz

z wykształcenia położna i licencjonowany dietetyk. Absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Ukończyła studia podyplomowe z seksuologii klinicznej. Zainteresowana przede wszystkim żywieniem kobiet ciężarnych i karmiących piersią oraz problemem aktywności seksualnej kobiet w okresie okołoporodowym. Prywatnie pasjonatka vlogów i zagadnień e-marketingu.